Een leeg jasje aan een rietstengel

Wie goed kijkt langs de waterkant, kan zomaar op een klein natuurwonder stuiten. Wat je op deze foto’s ziet lijkt op een insect, maar is het niet. Het is slechts het omhulsel van een insect, de achtergelaten ‘huid’ van een waterjuffer. Het diertje zelf heeft zojuist haar onderwaterwereld verruild voor de lucht.

Jaren onder water
Voordat een juffer sierlijk boven het water fladdert, leeft ze één tot drie jaar op de bodem. In die tijd is het een felle jager die jaagt op kleine waterdiertjes. Omdat haar buitenkant niet meegroeit, moet ze tijdens haar groei steeds uit haar jasje knappen en vervellen.

De allerlaatste vervelling is het meest bijzonder. Als de larve groot genoeg is, kruipt ze via een waterplant omhoog, de veilige modder uit. Ze zet haar pootjes stevig vast in de stengel. Dit moment is goed te zien op de foto’s: de pootjes houden de plant nog altijd in een ijzeren greep, hoewel de juffer zelf al lang gevlogen is.

Het geheim van de witte draadjes
Als je heel goed naar de macrofoto kijkt, zie je fijne, witte draadjes uit de rugopening steken. Dat is geen schimmel of spinnenweb. Insecten ademen niet door een neus of mond, maar via kleine adembuisjes die door hun hele lijf lopen. Bij de laatste vervelling wordt zelfs de binnenkant van die buisjes vernieuwd en naar buiten getrokken. De witte sliertjes die je ziet, zijn dus eigenlijk de oude ‘longen’ van de waterlarve.

Wist je dat? In tegenstelling tot vlinders worden libellen en waterjuffers nooit een pop. Ze veranderen in één keer van een waterdiertje in een vliegend insect. Dit proces (het ‘uitsluipen’) duurt een paar uur. Een gevaarlijk moment: het insect is in deze fase bijzonder kwetsbaar voor roofdieren zoals vogels, spinnen, kikkers en grotere insecten.

Klaar voor de start
Zodra de larvenhuid op de rug openbarst, wurmt de juffer zich moeizaam naar buiten. Haar nieuwe lichaam en vleugels zijn dan nog bleek en nat. Door er vloeistof in te pompen, worden de vleugels langzaam rechtgetrokken. Nadat ze zijn opgedroogd in de zon, vliegt de juffer weg.

Wat achterblijft is het lege, doorzichtige huidje. Een stille getuige van een prachtige metamorfose: van een verborgen leven in de modder naar een zonnig bestaan in de lucht.

Meer info:

• Vlinderstichting: Levenscyclus libellen
• SchoolTV: Van larve tot libel